ميرزا محمد هادي علوى شيرازى
پيش درآمد 48
سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )
شايد بين دولتين صلح برقرار گردد بالاخره از فرمانفرماى گرجستان جواب مراسلات ما رسيد كه اطلاع ميداد عازم سرحدات ايران مىباشد تا در قرارداد صلح مذاكره كند . بنابراين وزير مختار انگليس در هفتم سپتامبر 1812 به سمت اردوى عباس ميرزا حركت نمود . تا با عباس ميرزا ملاقات كند . در اثر اين ملاقات شاهزاده حاضر شد فرمانفرماى كل گرجستان را در آقتپه ملاقات نمايد » « 1 » محمود محمود مىنويسد : « دو روز بعد وزير مختار با همراهان خود بديدن نايب السلطنه رفت ، نايب السلطنه با يك احترام خاصى وزير مختار را پذيرفت . » « 1 » موريه دربارهء ملاقات عباس ميرزا و نمايندهء دولت روس آورده است كه « چند روزى در خدمت عباس ميرزا مانديم . . . تا اينكه در 22 سپتامبر 1812 يك ژنرال از طرف فرمانفرماى كل گرجستان وارد شد كه قرار ملاقات را بين فرمانده كل روس و عباس ميرزا براى تعيين شرايط صلح بدهد . موضوع در سرزمين تعيين محل ملاقات بود عباس ميرزا اظهار مىنمود بهموجب فرمان شاه مجاز نيست از محلى كه فعلا متوقف است حركت كند . و قرار ملاقات بايد در اينجا باشد . نمايندهء روس اظهار مىكرد نظر به اهميت مقام نايب السلطنه فرماندهى كل روس حاضر است از رود ارس عبور نموده يك ميدان [ يك ورست ] را هم اين طرف رود بيايد و در آنجا با نايب السلطنه ملاقات كند و غير از اين دستور ندارد عمل كند . نمايندهء روس پس از چند روز توقف بدون اخذ نتيجه به روسيه مراجعت نمود ولى قبل از حركت بطور رسمى از شاهزاده عباس ميرزا ملاقات نمود . اين ملاقات براى شاهزاده عباس ميرزا خيلى گران آمد . چونكه نمايندهء روس آداب و رسوم دربار ايران را رعايت ننمود با اينكه وزير مختار انگليس قبلا اين ترتيبات را به او تذكر داده ، ولى ژنرال روس اظهار كرد او همانطور كه به حضور امپراطور خود ميرود ، با همان وضع و لباس نيز به حضور عباس ميرزا خواهد رفت . ايرانيها با كفش روى فرش رفتن را خيلى بد مىدانند ، اين ژنرال علاوهبر اينكه اين آداب را رعايت نكرد در حضور شاهزاده هم بدون اجازه نشست . همين كه ژنرال از اطاق بيرون رفت ، شاهزاده حكم كرد ريئس تشريفات را حاضر نموده ، به چوب بستند . زيراكه شاهزاده از رفتار ژنرال روس خيلى غضبناك شده بود . . . وقتى كه ژنرال روس مراجعت نمود و به اين وسيله نتوانست ترتيب ملاقات بين شاهزاده عباس ميرزا و فرماندهء كل قشون روس را بدهد آن وقت قرار شد نمايندگان طرفين در محل اصلاندوز ملاقات نمايند . ميرزا ابو القاسم قائممقام از طرف ايران نماينده معين گرديد و قرار شد موريه با فرمانده كل قشون روس ملاقات نموده بهاتفاق نمايندهء روس براى مذاكرهء صلح به ميعادگاه مراجعت كنند . در چهارم اكتبر 1812 موريه با همراهان خود از آقتپه حركت نمود در اصلاندوز عدهاى از همراهان ايرانى را گذاشته با صندوقدار ارمنى و يك نوكر انگليسى و عدهء سواران توپخانه و دو سه نفر ايرانى به طرف اردوى روسها حركت نمودند . چون به كنار رود ارس رسيدند يك قايق در آنجا انتظار داشت كه حضرات را به
--> ( 1 ) - همان كتاب ص 115 .